Stiftelsens formål er å formidle og stimulere til interesse for litteratur, lesing og offentlig ordskifte gjennom å etablere, eie og drive et litteraturhus i Odda.
Stiftelsen skal gjennom aktiviteter i Sentralbadet litteraturhus, som Litteratursymposium, seminar, debatter, opplesningskvelder, konserter, utstillinger, skrivekurs, skolebesøk, leirskole og lignende, inspirere til økt interesse for norsk og utenlandsk skjønn- og faglitteratur.
Stiftelsen skal gjennom litteraturhuset skape en møteplass som skal fremme interesse for litteratur og ordskifte, lokal industrihistorie, samt være en arena for alle kultur- og kunstuttrykk. Stiftelsen skal arbeide for å styrke lokalt samarbeid omkring aktiviteter knyttet til litteratur, kultur og industrihistorie, og være et senter for kompetansedeling og kompetanseheving i Odda.
Litteraturhuset i Odda er eit barn av litteratursatsinga i Odda dei siste 20 åra, med Litteratursymposiet som motor. I det gamle garderobeanlegget på Smelteverket opna Sentralbadet dørene for første gang i 2011. Sidan har vi bygd stein på stein, pussa opp rom for rom og etablert eit regionalt kulturhus. I 2025 kom Litteraturhuset i Odda på Statsbudsjettet.
Sentralbadet er eit kulturhus med eigne og andre sine arrangement og festivalar, med alt frå litterære samtaler, konsertar, debatter, teiknekveldar, debatter og foredrag, i tillegg til fest og basar og eigen bar. Huset vert leigt ut til festivalar, selskap, møte og arrangement.
Frivilligheit er framleis ein viktig nøkkel i drifta av litteraturhuset gjennom Venelaget.
I 2024 gjennomførde vi 67 eigne arrangement på huset, i tillegg til at vi var arena for andre sine arrangement.
STYRET
Ingvild Ystanes, styreleiar
Gro T. Kollbotn (Kraftmuseet), nestleiar
Mari Svartveit Hansen (Ullensvang kommune)
Hedvig Moe
Håkon Opdal
HISTORIE
I 1906 vart Odda snudd på hovudet! Bondesamfunnet og turiststaden blei ein industristad. Kraftutbygginga i Tyssedal sju kilometer ut fjorden, gjorde det mogleg å levere straum til verdas største karbid- og cyanamidfabrikk i Odda. Over 100 bygg vart reist i anleggsperioden frå 1906-08.
Huset som no rommar litteraturhuset sto ferdig i 1907, og var først brukt som mekanisk verkstad og smie, men eit år etter den nye arbeidervernlova kom i 1936, kravde smelteverksarbeidarane eit garderobe- og dusjanlegg, slik at dei ikkje måtte gå skitne heim. Derav namnet Sentralbadet. Det sto 197 doble garderobeskap, 22 dusjar og 7 toalett her.
I 2003 gjekk karbidfabrikken konkurs, og det var mange som ville rive dei gamle industribygga. Riksantikvaren kom på banen, og teglsteinbygga på tomta ligg no i spesialområde vern, i område med fleire freda bygg.
I 2011 overdrog Odda kommune (no Ullensvang) huset til forfattarane Frode Grytten og Marit Eikemo, og stiftinga Sentralbadet litteraturhus vart oppretta for å restaurere huset og utvikle det som eit litteraturhus.
