Stiftelsens formål er å formidle og stimulere til interesse for litteratur, lesing og offentlig ordskifte gjennom å etablere, eie og drive et litteraturhus i Odda.
Stiftelsen skal gjennom aktiviteter i Sentralbadet litteraturhus, som Litteratursymposium, seminar, debatter, opplesningskvelder, konserter, utstillinger, skrivekurs, skolebesøk, leirskole og lignende, inspirere til økt interesse for norsk og utenlandsk skjønn- og faglitteratur.
Stiftelsen skal gjennom litteraturhuset skape en møteplass som skal fremme interesse for litteratur og ordskifte, lokal industrihistorie, samt være en arena for alle kultur- og kunstuttrykk. Stiftelsen skal arbeide for å styrke lokalt samarbeid omkring aktiviteter knyttet til litteratur, kultur og industrihistorie, og være et senter for kompetansedeling og kompetanseheving i Odda.
Litteraturhuset i Odda er eit barn av litteratursatsinga i Odda dei siste 20 åra, med Litteratursymposiet som motor. I det gamle garderobeanlegget på Smelteverket opna Sentralbadet dørene for første gang i 2011. Sidan har vi bygd stein på stein, pussa opp rom for rom og etablert eit regionalt kulturhus. I 2025 kom Litteraturhuset i Odda på Statsbudsjettet.
Sentralbadet er eit kulturhus med eigne og andre sine arrangement og festivalar, med alt frå litterære samtaler, konsertar, debatter, teiknekveldar, debatter og foredrag, i tillegg til fest og basar og eigen bar. Huset vert leigt ut til festivalar, selskap, møte og arrangement.
Frivilligheit er framleis ein viktig nøkkel i drifta av litteraturhuset gjennom Venelaget.
I 2024 gjennomførde vi 67 eigne arrangement på huset, i tillegg til at vi var arena for andre sine arrangement.
STYRET
Ingvild Ystanes, styreleiar
Gro T. Kollbotn (Kraftmuseet), nestleiar
Marny S. Henkel (Venelaget)
Mari Svartveit Hansen (Ullensvang kommune)
Hedvig Moe
Per Jordal
Håkon Opdal
HISTORIE
I 1906 vart Odda snudd på hovudet! Bondesamfunnet og turiststaden blei ein industristad. Kraftutbygginga i Tyssedal sju kilometer ut fjorden, gjorde det mogleg å levere straum til verdas største karbid- og cyanamidfabrikk i Odda. Over 100 bygg vart reist i anleggsperioden frå 1906-08.
Huset som no rommar litteraturhuset sto ferdig i 1907, og var først brukt som mekanisk verkstad og smie, men eit år etter den nye arbeidervernlova kom i 1936, kravde smelteverksarbeidarane eit garderobe- og dusjanlegg, slik at dei ikkje måtte gå skitne heim. Derav namnet Sentralbadet. Det sto 197 doble garderobeskap, 22 dusjar og 7 toalett her.
I 2003 gjekk karbidfabrikken konkurs, og det var mange som ville rive dei gamle industribygga. Riksantikvaren kom på banen, og teglsteinbygga på tomta ligg no i spesialområde vern, i område med fleire freda bygg.
I 2011 overdrog Odda kommune (no Ullensvang) huset til forfattarane Frode Grytten og Marit Eikemo, og stiftinga Sentralbadet litteraturhus vart oppretta for å restaurere huset og utvikle det som eit litteraturhus.
